لینک های کاربردی

خدمات گروه

بررسی احکام و قواعد عقد معوض

نویسنده
تاریخ انتشار ۰۱ خرداد ماه ۱۴۰۲
زمان مطالعه 9 دقیقه


همان‌طور که می‌دانید عقد به معنای گره بستن است و در قانون اساسی و حقوق هم عقد یعنی افراد در مقابل تعهداتی به یک دیگر پیمان می‌بندند. امروزه عقود مختلفی درحال منعقد شدن هستند که هر یک از آن‌ها به روابط بین فردی و کاری افراد جهت می‌دهد. در این مقاله قصد داریم به بررسی احکام و قواعد عقد معوض بپردازیم .یکی از تقسیم بندی های رایج از انواع عقود مربوط به عقد معوض و غیر معوض است که قصد داریم تعریف عقد معوض را برای شما شرح دهیم. پس تا پایان این مقاله ما را همراهی کنید تا نه تنها عقد معوض را بشناسیم بلکه با نمونه قرارداد عقد معوض آشنا شویم.

عقد معوض چیست؟

همان‌طور که گفته شد، امروزه قرارداردها و یه به عبارتی عقدهای مختلف نقش مهمی در زندگی افراد دارد و می‌تواند نقش تعیین کننده‌ای در زندگی شخصی و کاری افراد داشته باشد. یکی از عقدهای مشخص در قانون اساسی و حقوق مدنی، عقد معوض است. عقد معوض به عقدی گفته می‌شود که بر اساس آن هر یک از طرفین عقد مورد معامله‎‌ای را ارائه می‌کنند. در واقع با توجه به این عقد هر یک از طرفین در مقابل مال دیگری چیزی را ارائه می‌کنند. برای مثال در فروش ماشین یکی از طرفین ماشین و طرف دیگر پول ارائه می‌کند. از این‌رو به این عقدی که هر دو طرف قرارداد به هم متعهد می‌شوند و ملزم به پرداخت عوض هستند عقد معوض گفته می‌شود. عقد بیع، عقد اجاره و… نمونه‌ای از عقود معوض هستند که با شرایط مخصوص به خود نگارش می‌شوند. در مجموعه بان میتوانید از انواع خدمات نگارش قرارداد به صورت حضوری و یا آنلاین استفاده کنید .

خصوصیات عقد معوض

هر یک از عقودی که در قانون اساسی به رسمیت شناخته شده و تدوین شده است دارای ویژگی‌های مخصوص به خود می‌باشد. عقد معوض نیز از این قاعده مستثنی نیست و دارای ویژگی‌های مخصوص به خود است که در ادامه ذکر خواهیم کرد.
اولین و مهم‌ترین ویژگی عقد معوض حق حبس است. بهتر است بدانید که در عقود معاوضی حق حبس وجود دارد و بر اساس آن هر یک از طرفین میتواند عمل به تعهدات خود را به زمانی موکول کنند که تعهد دیگری انجام شود.
• دومین ویژگی که می‌توان برای عقد معوض در نظر گرفت آن است که در عقود معاوضی عوض و معوض باید دقیقاً و تفصیلا مشخص باشد. به عبارتی باید به تفضیل بیان شود که چه چیزی قرار است داده شود و در مقابل چه چیزی اخذ خواهد شد. در غیر این صورت معامله به علت جهل در ارکان عقد باطل خواهد بود و اعتبار نخواهد داشت.
• یکی دیگر از موضوعات مهم در عقد معوض آن است که در عقود معوض، مقصود اصلی هر طرف به دست آوردن سودی مادی و مبادله مال است. از این‌رو شخصیت طرف معامله یا هیچ اثری در تسلیم او ندارد یا دست کم علت عمده عقد محسوب نمی‌شود.
• همان‌طور که می‌دانید هر عقد و قراردادی دارای ارکان مشخصی می‌باشد. در قرارداد معاوضی نیز عوضین رکن عقد محسوب می‌شوند و بودن آن‌ها الزامی است. بنابراین اگر عقد بدون عوض متقابل باشد، عقد نمیتواند انجام شود و به همین دلیل رسمیتی ندارد. از این‌رو باید در نظر داشته باشید که وجود عوض در معامله شرط است و این دقیقا درحالی است که در عقد غیر معوض عوض متقابل وجود ندارد.
غرر و آثار آن یکی از موضوعاتی است که در عقد معوض تاثیر زیادی دارد و صحت آن عقد را مشخص می‌کند. چرا که در این نمونه از عقد مبادله صورت خواهد گرفت؛ این در حالی است که در عقود غيرمعاوضي غرر در آن راه پیدا نمی‌کند.

بررسی حق حبس در عقد معوض

همان‌طور که در قسمت ویژگی‌های عقد معوض گفته شد در این نمونه از عود حق حبس وجود دارد. به طور کلی در عقد معوض اصل بر این است که هر یک از طرفین می‌توانند تسلیم عوض از جانب خودشان را موکول و منوط به تسلیم عوض ازجانب طرف مقابل کنند و بر این اساس تا هنگامی که طرف مقابل مورد معامله خودش را تسلیم نکرده است شخص دوم می‌تواند چیزی را پرداخت نکند. به عبارتی شما قصد فروش ماشین خود را بر اساس عقد معوض داشته باشید می‌توانید به طرف مقابل خود بگویید تا زمانی که پول ماشین را به صورت کامل ندهید نمیتوانم ماشین را به شما بدهم و یا طرف مقابل می‌تواند بگوید شما تا زمانی که ماشین نیاوردید من به شما پول نمی‌دهم. از این‌رو مسئله حق حبس در عقد معوض قرار خواهد داشت و شما می‌توانید در نمونه قرارداد عقد معوض آن را مشاهده کنید.
عقد معوض عقدی است که بر اساس آن هر یک از طرفین عقد مورد معامله‎‌ای را ارائه می‌کنند. در واقع با توجه به این عقد هر یک از طرفین در مقابل مال دیگری چیزی را ارائه می‌کنند. عقد معوض با عقد غیر معوض تفاوت‌های بسیاری دارند که بر اساس آن ماهیت قرارداد تغییر خواهد کرد

تعادل عوضین

یکی از تفاوت‌هایی که بین عقد معوض و غیر معوض وجود دارد آن است که در عقود معوض می‌بایست عوضین متعادل باشند. این موضوع بیانگر آن است که هر دو طرف این قرارداد باید هم ارزش باشند. این موضوع بیانگر آن است که چنانچه شما خانه‌ای را به فردی به قیمت 110 میلیون فروختید خانه و میزان پول توافق شده از نظر ارزش اقتصادی یکی باشند. به عبارتی باید حتما خانه شما ارزش 110 میلیون تومان داشته باشد و فرد مقابل نیز با 110 میلیون خود بتواند خانه‌ای مناسب خریداری کند.
اما در عقد غیر معوض بر خلاف معوض لازم نیست عوضین متعادل باشند و یا هم ارزش باشد. برای مثال شما در این عقد می‌گویید خانه من برای فرد رو به رو باشد اما در ازای آن ماشین او برای من باشد. این در حالی است که ممکن است قیمت خانه با ماشین یکی نباشد و یا بر عکس ارزش ماشین بیشتر از ارزش خانه باشد.

وجود عوضین

یکی دیگر از تفاوتهایی که عقد معوض و غیر معوض با یک دیگر دارند آن است که موجود بودن مورد معامله شرط صحت عقد معوض می‌باشد. به عبارتی در عقد معوض حتما مالی که قرار است در صوص آن معامله شود باید وجود داشته باشد. برای مثال اگر شما در خصوص ماشینی که ندارید معامله‌ای کنید این معامله باطل است. اما اگر در عقد غیر معوض بعد از عقد معلوم شود که مورد شرط وجود نداشته معامله باطل نیست. اما در نظر داشته باشید که در عقد غیر معوض برای کسی که شرط به نفعش است حق فسخ وجود دارد و او می‌تواند معامله را به هم بزند.

مشخص و معین بودن عوضین

از دیگر تفاوت‌های مهم بین قرارداد معوض و غیر معوض مشخص و معین بودن عوضین است. به عبارتی عوضین نباید مبهم بوده و به گونه‌ای نباشند که نتوان مقدار آن را تشخیص داد. برای مثال شما نمی‌توانید بگویید یک خانه را به قیمت ۱۰۰ میلیون به شما می‌فروشم. بلکه لازم است شما مشخصات خانه و مساخت آن و تمامی مشخصات را بیان کنید تا تمامی نکات آن واضح و مشخص باشد. یا باید خود ماشین معلوم باشد یا اینکه خصوصیات آن ذکر شود. بنابراین باید بدانید که.در عقود معوض اگرهر یک از عوضین معلوم نباشد معامله باطل است.
در عقد غیر معوض برخلاف عقد معوض اگر مورد شرط در هنگام عقد معلوم نباشد معامله باطل نیست؛ بلکه معامله صحیح است. به عبارتی در عقد غیر معوض همین که اطلاعات کمی در خصوص مورد معامله داده شود کافی است.

فسخ عقد

در عقد معوض فسخ قرارداد کمی با سایر قراردادهای دیگر تفاوت دارد. برای مثال اگر شما خانه خود را بفروشید و قصد داشه باشید آن را فردا بخ خریدا تحویل دهید و در این مدت زمان خانه شما از بین رفت و مورد معامله قبل از تسلیم به خریدار تلف شد معامله باطل نیست بلکه از زمان تلف معامله منفسخ می‌شود. در نظر داشته باشید که منفسخ یعنی خود به خود معامله‌ای فسخ می‌شود. در این قراداد نیز بعد از تلف شدن مال همان زمان معامله هم خود به خود از بین می‌رود
در عقد غیر معوض شما مثلا مشاین خود را در ازای دوچرخه‌ای معامله می‌کنید. اما قبل از اینکه دوچرخه را تحویل بگیرید دوچرخه از بین می‌رود؛ در اینجا معامله منفسخ نمی‌شود چون چیزی که تلف شده مورد معامله نیست بلکه مورد شرط است، مورد شرط هم جزء ارکان عقد نیست و فسخ این نوع معامله بر عهده خود طرفین است.

حق حبس

حق حبس یکی از مشهور ترین تفاوت‌های بین عقد معوض و غیر معوض است که در متن مقاله در خصوص آن صحبت کردیم. در نظر داشته باشید که در عقد غیر معوض که مشروط به شرط عوض است حق حبس وجود ندارد. شرط عوض نیز به این صورت است که هر یک از طرفین باید به تکلیف خودشان عمل کنند و نمی توانند همدیگر را مقید کنند تا اول پیش قدم شوند. مسئله حق حبس نه تنها از ویژگی‌های عقد معوض است بلکه تفاوت بزرگ عقد عقد غیر معوض و عقد معوض نیز می‌باشد.
موسسه حقوقی بان ارائه دهنده انواع خدمات حقوقی قرارداد.
امروزه به دلیل گسترده شدن روابط انسان‌ها و جوامع استفاده از خدمات حقوقی افزایش پیدا کرده است. به همین دلیل مجموعه‌های مختلفی شکل گرفته‌اند که می‌توانند افراد را در زمینه استفاده از خدمات حقوقی یاری کنند. یکی از مجموعه‌های حقوقی که می‌توانید برای دریافت خدماتی همچون تنظیم قرارداد آنلاین، پشتیبانی انواع قراردادهای حقوقی و… از آن یاری بگیرید، موسسه حقوقی بان می‌باشد. شما می‌توانید برای دریافت سوالات و راهنمایی‌های حقوقی خود از مشاوره تلفنی تنظیم قرارداد موسسه بان استفاده کنید و چالش‌های خود را برطرف سازید.

جمع بندی و نتیجه گیری

همان‌طور که گفته شد، امروز عقدهای مختلفی بین انسان‌ها بسته میشود که به رفتار و اعمال آن‌ها جهت می‌دهد. عقد معوض و غیر معوض از جمله عقود رسمی قانون اساسی است که در این مقاله در خصوص عقد معوض صحبت کرده‌ایم. امیدواریم با استفاده از این مقاله به ویژگی‌های عقد معوض و تفاوت‌های آن با عقد غیر معوض آگاه شده‌ باشید. چنانچه نظر و یا سوالی در خصوص متن قرارداد معوض و یا متن قرارداد غیر معوض دارید در قسمت کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید. ما از شنیدن نظرات شما و پاسخ به سوال‌های شما خوشحال خواهیم شد.

از شنیدن نظرات شما و پاسخ به سوال‌های شما خوشحال خواهیم شد.

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *