لینک های کاربردی

خدمات گروه

راهنمای جامع انواع فسخ معامله + 10 نوع فسخ قانونی

نویسنده
تاریخ انتشار ۰۳ مهر ماه ۱۴۰۲
زمان مطالعه 9 دقیقه

قسمت بیشتر روابط و مراودات میان مردم با توافقات مختلف انجام می‌شود، توافقاتی که معمولاً در قانون برای آن‌ها قوانین و شرایطی تعیین شده است. از سوی دیگر همواره امکان دارد اشخاص حقیقی و حقوقی بخواهند به توافق و قراردادهای منعقد شده پایان بدهند و آن‌ها را منحل کنند، در چنین شرایطی اگر قرارداد موردنظر با اراده یکی از طرفین یا حتی شخص ثالث انحلال پیدا کند، به آن فسخ قرارداد می‌گویند. در ادامه با انواع فسخ قرارداد بیشتر آشنا می‌شویم.

انواع روش های فسخ قرارداد

معمولا افرادی که فقط یک بار معامله یا قراردادی را منعقد کرده باشند با کلمه “حق فسخ” آشنایی دارند. این حق در حقیقت اختیاری است که قانون‌گذار به هر یک از طرفین قرارداد اعطا کرده تا در صورت وجود شرایطی مشخص، بتوانند از این حق استفاده کنند و قرارداد موردنظر را پایان بدهند و منحل کنند.

حتما بخوانید:

گفتنی است در اصطلاح حقوقی، حق فسخ قرارداد را با نام‌های “خیار فسخ” یا “شرط فسخ” می‌شناسند که انواع مختلفی هم دارد؛ به‌طور‌کلی انواع فسخ معامله شامل دو مورد “فسخ قراردادی” و “فسخ قانونی” است که در ادامه آن‌ها را بررسی خواهیم کرد.

برای اینکه در فسخ معامله بتوانید بر اساس قرارداد خود اقدام کنید، می توانید به موسسه حقوقی بان مراجعه کنید.
موسسات حقوقی می‌توانند به شما در انواع فسخ معامله راهنمایی لازم را ارائه دهند.

انواع فسخ قرارداد بر اساس توافق طرفین معامله

یکی از روش های فسخ قرارداد که با توافق طرفین انجام می‌شودرا به آن “فسخ قراردادی” می‌گویند، این‌گونه است که ضمن همان قرارداد یا خارج از آن، حق فسخ را برای یکی از طرفین، هر دو طرف یا حتی وکیل یا نماینده آن‌ها قرار می‌دهند. چنانچه روش های فسخ معامله با اعمال حق فسخ مندرج در قرارداد یکسان باشد، به آن خیارات قراردادی می‌گویند و به دو صورت زیر انجام می‌گیرد:

  • شرط خیار:
    این روش حق فسخ که با نام‌های “خیار شرط” یا “خیار فسخ” هم شناخته می‌شود در ماده 399 قانون مدنی پیش‌بینی شده است. به این شکل که بر اساس توافق طرفین و در قالب شرط ضمن عقد برای طرفین حق فسخ آن معامله ایجاد می‌شود.
    به‌عنوان‌مثال شخصی ملک مسکونی خود را به فرد دیگری می‌فروشد و در مفاد معامله شرط می‌شود که هر یک از طرفین یا شخص ثالث در صورت تمایل می‌تواند ظرف مدت یک ماه، معامله موردنظر را فسخ و منحل کند.
  • بیع شرط:
    مطابق ماده 458 قانون مدنی منظور از بیع شرط یا معامله با حق استرداد این است که در عقد بیع، شرط شود که اگر فروشنده در مدت معینی همه یا قسمتی از ثمن معامله (بهای مورد معامله) را به خریدار برگرداند، این حق را دارد که معامله را کلاً یا به اندازه ثمن پس داده شده، فسخ کند.
    تفاوت بیع شرط و خیار شرط می‌توان گفت که در بیع شرط، تنها فروشنده از اختیار فسخ معامله برخوردار خواهد بود و اعمال حق فسخ منوط به پرداخت ثمن معامله است، در حالی که در خیار شرط، حق فسخ می‌تواند برای هر دو طرف معامله باشد و اعمال این حق، معلق به رد ثمن نخواهد بود.

گفتنی است اعمال انواع حق فسخ نامبرده شده باید بروز و ظهور بیرونی داشته باشد و به صراحت اعلام شود. چنانچه طرف دیگر قرارداد به اراده دارنده حق فسخ احترام نگذارد و آن را تمیکن نکند، آنگاه باید با ارائه دادخواست از محاکم قانونی و ذیصلاح کمک بخواهد.

اگر در انواع فسخ قرارداد یکی از طرفین حق فسخ معامله را داشته باشد، به تنهایی می‌تواند با مراجعه به موسسه حقوقی بان این قرارداد را باطل کند.
زمانی که طرف قرارداد حق فسخ معامله را دارد طرف دیگر قرارداد ملزم به احترام گذاشتن می باشد.

معمولا افراد با مشورت‌های نادرست دست به فسخ قراردادهای خود می‌زنند که همین موضوع باعث می‌شود خسارات مالی زیادی را متحمل شوند، اما وجود موسسه حقوقی بان این کمک را به شما می‌کند که بتوانید در بهترین زمان و شرایط ممکن فسخ قرارداد خود را انجام دهید.

انواع فسخ قرارداد به دلایل قانونی

با توجه به اینکه اعمال حق فسخ قرارداد یکی از اعمال حقوقی است، در نتیجه اجرای این حق به یک اراده و قصد انشا نیاز دارد و در علم حقوق آن را در زمره ایقاعات قرار می‌دهند. دارنده حق فسخ باید انسانی آگاه، هوشیار و دارای اراده‌ای سالم باشد، در این صورت است که می‌تواند بسته به شرایط، قرارداد مورد‌نظر را بر اساس یکی از خیارات (حق فسخ قانونی) زیر برهم بزند:

  • خیار مجلس:
    به استناد ماده 397 قانون مدنی، پس از انعقاد عقد بیع و قطعی شدن این معامله هر یک از خریدار و فروشنده در صورت پشیمانی مادامی که از محل خارج نشده‌اند، می‌توانند قرارداد منعقد شده را با استفاده از “خیار مجلس” منحل و فسخ کنند.
  • خیار حیوان:
    چنانچه قرارداد خرید و فروش حیوان منعقد شده باشد، بر اساس ماده 398 قانون مدنی مشتری تا 3 روز از حین عقد، از اختیار فسخ معامله برخوردار است
  • خیار شرط:
    مطابق با ماده 399 قانون مدنی این امکان وجود دارد که در عقد بیع شرط شود، فروشنده (بایع)، مشتری، هر دو یا شخص خارجی تا مدت معینی اختیار فسخ قرارداد را دارند.
    لازم به ذکر است در تعبیر حقوقی به این شرط، خیار شرط می‌گویند در‌حالی‌که در تعبیر عامیانه، حق فسخ نامیده می‌شود. گفتنی است طبق ماده 401 قانون مدنی برای خیار شرط باید مدت تعیین شود در غیر این صورت شرط و عقد هر دو باطل هستند.
  • خیار تاخیر ثمن:
    بر اساس ماده 402 قانون مدنی اگر مورد معامله (مبیع) عین خارجی یا در حکم آن بوده و از آن سو هم برای تسلیم ثمن یا مورد معامله، زمان مشخصی تعیین نشده باشد، چنانچه 3 روز از تاریخ انعقاد قرارداد بگذرد و در این مدت نه فروشنده مال مورد معامله را به مشتری تسلیم کند و نه مشتری تمام ثمن را بپردازد، در این صورت برای فروشنده حق فسخ ایجاد می‌شود؛ یعنی اگر بخواهد این حق را دارد که معامله را منحل کند و بهم بزند.
  • خیار رویت و تخلف وصف:
    طبق ماده 410 قانون مدنی اگر کسی مالی را بدون این که ببیند فقط از روی توصیفات خریداری کند و بعد از مشاهده مال متوجه شود که اوصاف ذکر شده در آن وجود ندارد، می‌تواند این قرارداد را با استفاده از خیار رویت و تخلف وصف فسخ کند یا این که معامله را به همان نحوی که است، بپذیرد؛
  • خیار غبن:
    در ماده 416 قانون مدنی یک دلیل قانونی دیگر برای فسخ قرارداد پیش‌بینی شده است، به این صورت که هر یک از طرفین قرارداد اگر در معامله دچار غبن فاحش( تفاوت ارزش مورد معامله با قیمت بازار واضح و آشکار باشد) شود، پس از این که متوجه این موضوع شد، می‌تواند برای فسخ معامله اقدام کند.
  • خیار عیب:
    بر اساس نص صریح قانون مدنی در ماده 422 چنانچه بعد از انعقاد قرارداد مشخص شود که مورد معامله معیوب بوده است، خریدار می‌تواند معامله را با استفاده از خیار عیب فسخ کند یا این که مبیع (مورد معامله) معیوب را به همان صورت بپذیرد و ارش دریافت کند.
  • خیار تدلیس:
    طبق ماده 438 قانون مدنی منظور از تدلیس عملیاتی است که باعث فریب طرف معامله شود. در ماده 439 قانون مدنی هم گفته شده که اگر فروشنده تدلیس کند، مشتری حق فسخ آن معامله را خواهد داشت. از آن سو اگر مشتری در پرداخت ثمن یا بهای معامله تدلیس کند برای خریدار حق فسخ قرارداد ایجاد می‌شود.
  • خیار تبعض صفقه:
    مستند به ماده 441 قانون مدنی اگر یک قرارداد نسبت به قسمتی از مورد معامله باطل باشد، در این صورت مشتری می‌تواند که قرارداد موردنظر را فسخ کند یا آن را نسبت به همان قسمت صحیح، قبول کند و نسبت به قسمتی که باطل بوده، ثمن را پس بدهد.
  • خیار تخلف شرط:
    به استناد مواد 234 الی 245 قانون مدنی، خیار تخلف شرط به این صورت است که اگر در یک قرارداد شرطی به صورت فعل، صفت یا نتیجه درج و بعداً مشخص شود که در انجام آن شرط تخلف شده است (آن کار شرط شده انجام نشود، صفت موردنظر در مورد معامله وجود ندارد یا اینکه امکان حصول نتیجه موردنظر نیست) کسی که به نفعش شرط شده می‌تواند قرارداد را فسخ کند؛

در صورت وجود هر یک از خیارات نامبرده شده در یک قرارداد، هر یک از طرفین بسته به شرایط با استفاده از نمونه متن فسخ قرارداد می‌توانند معامله موردنظر را فسخ کنند.

همچنین با درخواست مشاوره حضوری حقوقی از موسسات حقوقی می‌توانید در مورد هر یک از موضوعات بالا، مناسب با قرارداد خود اطلاعات بیشتری کسب کنید و بهترین تصمیم را در رابطه با قرارداد و معامله خود بگیرید.

موسسه حقوقی بان یکی از موسسات پیشرو در زمینه باتجربه در انواع فسخ قرارداد می باشد.
همیشه مراجعه به یک کارشناس حقوقی و یا یک موسسه حقوقی می‌تواند در فسخ قراردادهای شما از خسارات احتمالی زیادی جلو گیری کند.

بهترین وکلای آشنا به انواع روش های فسخ معامله در موسسه حقوقی بان

توجه داشته باشید انواع فسخ معامله روال خاصی دارد و ابتدا باید دارنده حق فسخ با ارسال اظهارنامه به صورت کتبی و رسمی اعلام فسخ قرارداد به طرف مقابل را انجام دهد، یعنی اعلام کند که قصد انحلال معامله را دارد.

پس از آن است که باید به دادگاه مراجعه شود و تایید فسخ قرارداد توسط دادگاه را اخذ کنید. در این مرحله دادگاه ادله، شواهد و همچنین وضعیت قرارداد را بررسی می‌کند در نهایت تصمیم به تایید یا عدم تایید فسخ قرارداد را می‌گیرد. لازم به تذکر است طی کردن مراحل فوق زمان، هزینه و انرژی بر بوده و همواره امکان دارد موفق به اخذ تایید فسخ قرارداد نشوید، از این رو پیشنهاد می‌کنیم برای فسخ و انحلال قراردادها از وکلا و کارشناسان حقوقی ما در موسسه بان کمک بگیرید.

نتیجه‌گیری

معاملات و قراردادهایی که به طور صحیح و قانونی انجام شده‌اند با اعمال حق فسخ بر اساس اراده یکی از طرفین (دارنده حق فسخ) منحل می‌شوند. توجه داشته باشید بکارگیری از روش های فسخ معامله می‌تواند قراردادی یا به دلیل قانونی باشد. به این صورت که گاهی شرط مندرج در قرارداد این حق را به یکی از طرفین، هر دو یا شخص ثالث می‌دهد که قرارداد را فسخ و منحل کند، گاهی هم قانون اجازه فسخ و انحلال معامله را به یکی از طرفین می‌دهد.

سوالات متداول

فسخ قرارداد یعنی چه؟

منظور از فسخ قرارداد این است که یکی از طرفین معامله یا شخص ثالث به آن قرارداد پایان بدهد. در واقع فسخ قرارداد از جمله عواملی است که موجب سلب تعهدات ناشی از قرارداد می‌شود.

منظور از اسقاط کافه خیارات چیست؟

طرفین یک قرارداد می‌توانند با توافق کلیه خیارات قانونی را از خود سلب کنند.

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *