لینک های کاربردی

خدمات گروه

شرایط و انواع قرارداد جعاله

نویسنده
تاریخ انتشار ۰۳ خرداد ماه ۱۴۰۲
زمان مطالعه 10 دقیقه

تعریف جعاله

قراردادها به عنوان توافقات حقوقی بین افراد و شرکت‌ها، بخشی حیاتی از زندگی اجتماعی و اقتصادی هستند. قراردادها در انواع مختلف و در حوزه‌های متنوعی مانند خرید و فروش، اجاره، خدمات، شراکت و… با هدف تعیین حقوق و وظایف طرفین و تنظیم روابط قانونی منعقد می‌شوند. این توافقات حقوقی می‌توانند به صورت کتبی یا شفاهی انجام شوند اما قراردادهای کتبی معمولاً مورد ترجیح قرار می‌گیرند، زیرا شفاهی بودن قراردادها ممکن است به دلیل عدم اثبات قابلیت اجرا و مشکلات حقوقی دیگر منجر به اختلافات و نزاعات قانونی شود. در اینجا می‌خواهیم تا نمونه‌ای از این قراردادها با عنوان عقد جعاله را به صورت مفصل توضیح دهیم؛ پس برای آشنایی کامل با نمونه قرارداد عقد جعاله تا انتها همراه ما باشید.

قرارداد جعاله و انواع آن

قرارداد جعاله یا عقد جعاله یکی از اصولی‌ترین انواع عقود معین محسوب می‌شود که در قانون مدنی مطابق ماده 561 در رابطه با آن صحبت شده است. در لغت جعاله به معنای پاداشی است که در برابر انجام یک کار پیشنهادی یا ارائه یک خدمت قرارداد می‌شود اما در اصطلاح فقها، جعاله صیغه‌ای است که شخصی خود را مجبور می‌کند که در صورت انجام عملی مشخص، اجرتی را دریافت کند، بدون اینکه ضرورتی به معرفی کاری معین داشته باشد. با این حال، کار مورد نظر باید مشروع و عقلانی باشد و انجام آن نباید با قوانین و اخلاق عمومی در تضاد باشد.
به طور کلی قرارداد جعاله را در دو دسته کلی می‌توان تقسیم‌بندی کرد که عبارتند از:
جعاله خاص: در جعاله خاص شکل‌گیری ایجاب برای شخص معین خواهد بود و طرف مقابل، یک نفر یا تعدادی از افراد خاص هستند. به عنوان مثال، پدر و مادری ممکن است به فرزند خود بگویند در صورتی که تعدادی درس خاص را به خوبی بخواند، مبلغی مشخص را به او خواهند داد.
جعاله عام: در این نوع از جعاله عام هدف شخص رسیدن به آن چیزی است که می‌خواهد و برایش تفاوتی ندارد که این کار را چه کسی برای او انجام خواهد داد؛ برای عنوان مثال، احتمال دارد شخصی اعلام کند چنانچه فردی توانست یک مسئله مشخصی را حل نماید به او پاداش با مبلغ معینی خواهد داد.

شرایط فسخ قرارداد جعاله چگونه است؟

طبق چیزی که در قانون تعیین شده است، قرارداد جعاله به شکل جایز و مجاز خواهد بود و هر دو طرف این امکان را دارند که تا قبل از پایان عمل انصراف خود از قرارداد را را اعلام کنند در صورتی که جاعل به هنگام انجام دادن کار انصراف خود را از قرارداد جعاله اعلام کند، باید اجرت معادل عملی که انجام شده است را پرداخت کند. در واقع شرایط فسخ عقد جعاله براساس اتمام کار تعیین شده یا ماندن آن تعیین می‌شود.
عقد جعاله یکی از اصولی‌ترین انواع عقود معین است که در قانون مدنی مطابق ماده 561 به آن اشاره شده است. بر اساس این عقد شخصی خود را ملزم می‌کند که در صورت انجام عملی مشخص، اجرتی را دریافت کند، بدون اینکه ضرورتی به معرفی کاری معین داشته باشد. این عقد شرایط خصوص به خود را دارد که لازم است در هنگام نگارش به آن دقت شود.

قرارداد جعاله در صنایع مختلف

قرارداد جعاله معمولاً در صنایع ساختمانی، عمرانی، حمل و نقل و تولید کالاهایی که نیاز به فرآیند تولید دارند، استفاده می‌شود. در این نوع قرارداد، معمولاً سفارش دهنده یا کارفرما مشخصات و شرایط دقیقی را برای کار مورد نظر خود مشخص می‌کند و سازنده باید با توجه به این شرایط، کار را انجام دهد؛ به عنوان مثال، فرض کنید شما یک سازنده ماشین هستید و یک کارخانه می‌خواهد شما را برای تولید 100 دستگاه ماشین استخدام کند. شما و کارفرما قرارداد جعاله را امضا می‌کنید که شرایط و جزئیات آن شامل مواردی مانند زمانبندی تحویل، مشخصات فنی، قیمت و شرایط پرداخت است. شما متعهد می‌شوید که ماشین‌ها را تحویل دهید و کارفرما نیز متعهد می‌شود که هزینه مقابل تحویل ماشین‌ها را پرداخت کند. برخی از صنایعی که در آن از عقد جعاله استفاده می‌شود عبارتند از:
عقد جعاله در صنایع ساختمانی: یک شرکت ساختمانی قراردادی را با یک شهرداری برای ساخت یک پل متصل به یک منطقه برقرار می‌کند. شرکت ساختمانی متعهد می‌شود پل را بر اساس شرایط و مشخصات داده شده توسط شهرداری ساخته و تحویل دهد. در این قرارداد، شهرداری پس از تحویل پل و رضایت از کیفیت آن، هزینه را به شرکت ساختمانی پرداخت می‌کند.
حمل و نقل و قرارداد جعاله: یک شرکت حمل و نقل بین‌المللی قراردادی را با یک شرکت تجاری برای حمل کالاهای آن شرکت به مقصد تعیین شده بسته می‌کند. شرکت حمل و نقل متعهد می‌شود کالاها را به مقصد تحویل دهد و در ازای انجام این کار، شرکت تجاری هزینه حمل و نقل را به شرکت حمل و نقل پرداخت می‌کند.
عقد جعاله در صنعت تولید کالا: یک شرکت تولیدی قراردادی را با یک شرکت خرده فروشی برای تولید محصولاتی که به فروش در فروشگاه‌ها منتهی می‌شوند، امضا می‌کند. شرکت تولیدی متعهد می‌شود محصولات را با کیفیت مشخص و تعداد مشخص تولید کند و در ازای آن، هزینه را دریافت می‌کند.
عقد جعاله در صنعت فناوری اطلاعات: یک شرکت توسعه نرم‌افزار قراردادی را با یک شرکت مشتری برای توسعه یک نرم‌افزار سفارشی بر اساس نیازهای مشتری امضا می‌کند. شرکت توسعه نرم‌افزار متعهد می‌شود نرم‌افزار را طبق خواسته‌های مشتری توسعه دهد و در ازای انجام این کار، مشتری هزینه توسعه را به شرکت پرداخت می‌کند.
عقد جعاله در صنعت بهداشت و درمان: یک بیمارستان خصوصی قراردادی را با یک شرکت فراورده‌های پزشکی برای تأمین مصرف کننده‌های مورد نیاز بیمارستان امضا می‌کند. شرکت فراورده‌های پزشکی متعهد می‌شود محصولات پزشکی مورد نیاز بیمارستان را تأمین کند و در ازای این خدمات، بیمارستان هزینه مورد نیاز را به شرکت پرداخت می‌کند.

ارکان عقد جعاله

قرارداد جعاله نیز مانند هر قرارداد دیگری ارکانی دارد که برای تنظیم قرارداد نیاز است که این ارکان رعایت شوند:

طرفین قرارداد

در عقد جعاله، حداقل دو طرف حضور دارند. یک طرف قرارداد که به عنوان جعاله‌گیرنده شناخته می‌شود و دیگری طرف جعاله دهنده است. طرف جعاله‌گیرنده به دنبال انجام یک خدمت، تأمین یک محصول یا دریافت یک امتیاز/حقوق است؛ در حالی که طرف جعاله دهنده تعهد می‌کند که این خدمت، محصول یا امتیاز را به طرف جعاله‌گیرنده ارائه دهد.

موضوع قرارداد

موضوع قرارداد جعاله، خدمت، محصول یا امتیازی است که طرف جعاله دهنده قول می‌دهد به طرف جعاله‌گیرنده ارائه دهد. این موضوع می‌تواند فیزیکی (مانند محصول) یا غیرفیزیکی (مانند خدمت) باشد. شرط اساسی در یک قرارداد جعاله، موضوع قرارداد است. باید مشخص شود که طرف جعاله‌گیرنده چه خدمات، محصولات یا امتیازاتی را انتظار دارد و طرف جعاله دهنده چه مواردی را ارائه خواهد کرد.

مقابل قرارداد

مقابل قرارداد جعاله، به محتوایی اطلاق می‌شود که طرف جعاله‌گیرنده باید به طرف جعاله دهنده ارائه دهد تا مورد ادا و انجام قرار گیرد. مقابل قرارداد ممکن است شامل پرداخت مالی، انجام خدمات خاص، تأمین محصولات و غیره باشد. به طور کلی از جمله شروطی که باید در قرارداد جعاله مشخص شود، قیمت موضوع قرارداد و شرایط پرداخت است. این شرایط می‌تواند شامل مبلغی که طرف جعاله‌گیرنده باید پرداخت کند، زمان پرداخت و نحوه پرداخت باشد.

مقابل مقابل قرارداد

مقابل مقابل قرارداد به محتوایی اشاره دارد که طرف جعاله دهنده در ازای ارائه مقابل قرارداد از طرف جعاله‌گیرنده دریافت می‌کند. این مقابل معمولاً شامل دریافت پرداخت مالی، ارائه خدمات، تحویل محصولات و غیره است.

شرایط و قوانین قرارداد

قرارداد جعاله باید شرایط و قوانین دقیقی داشته باشد که حقوق و وظایف طرفین را تعیین کند. این شرایط و قوانین می‌توانند شامل موعد تحویل، قیمت، شرایط پرداخت، تعهدات طرفین و مسائل دیگری باشند که نحوه اجرای قرارداد را مشخص می‌کنند؛ برای مثال در صورتی که قرارداد جعاله مرتبط با تحویل کالا یا ارائه خدمات باشد، شرط موعد تحویل باید در قرارداد مشخص شود. این شرایط می‌تواند زمان دقیق تحویل و همچنین شرایط مرتبط با تأخیر در تحویل را شامل شود. همچنین در برخی موارد، قرارداد جعاله ممکن است شرایط خاصی را برای رخداد یا خاتمه قرارداد مشخص کند. این شرایط می‌تواند مربوط به شرایط فسخ قرارداد، تمدید قرارداد یا موارد دیگر باشد.

تعهدات طرفین

در قرارداد جعاله، هر یک از طرفین تعهدات خاصی را بر عهده دارند. طرف جعاله‌گیرنده معمولاً تعهد می‌کند که مقابل قرارداد را به طرف جعاله دهنده ارائه دهد و طرف جعاله دهنده نیز تعهد می‌کند که مقابل مقابل قرارداد را ارائه کند. در واقع مشخص بودن تعهدات طرفین از جمله شرط‌های اصلی این نوع قرارداد است.
ارکان فوق، اجزای اساسی هر قرارداد جعاله هستند که باید در قرارداد تعریف شوند و نحوه اجرای قرارداد را مشخص کنند. شرایط قرارداد جعاله نقش مهمی در تعیین حقوق و وظایف طرفین دارند. مهم است که در قرارداد جعاله، شرایط مربوط به حقوق و وظایف طرفین به صورت دقیق و شفاف تعریف شوند تا ابهاماتی در اجرای قرارداد به وجود نیاید.
لازم به ذکر است که رعایت اصول حقوقی، شفافیت و دقت در تدوین و امضای قراردادها بسیار مهم است. همچنین، در صورت بروز اختلافات و نارضایتی‌ها، روش‌های قانونی و داوری قراردادی برای حل و فصل این اختلافات در نظر گرفته می‌شود.

در قرارداد جعاله، هر یک از طرفین تعهدات خاصی را بر عهده دارند. طرف جعاله‌گیرنده معمولاً تعهد می‌کند که مقابل قرارداد را به طرف جعاله دهنده ارائه دهد و طرف جعاله دهنده نیز تعهد می‌کند که مقابل مقابل قرارداد را ارائه کن

قرارداد جعاله و شرایط نگارش متن قرارداد عقد جعاله

یکی از ویژگی‌های جعاله این است که نیازی به جزئیات دقیق کار مورد نظر ندارد و موضوع قرارداد می‌تواند ناشناخته باشد. به عبارت دیگر، نیازی به تعیین کار معین و واضح نیست، به شرطی که کار مورد نظر مشروع و عقلانی باشد و با قوانین و اخلاق عمومی در تضاد نباشد. برای مثال، فردی را در نظر بگیرید که که شیئی را گم کرده است و امکان دارد اعلام کند که هر کسی که شیء گمشده را پیدا کند، مبلغی مشخص را به او پرداخت خواهد کرد. در این مثال، قرارداد جعاله بین فرد جاعل (صاحب دام) و فرد انجام دهنده (کسی که دام را پیدا می‌کند) برقرار می‌شود و مشخصات دقیق کار (یعنی کجا و چگونه دام گمشده پیدا خواهد شد) ممکن است معلوم نباشد.
بنابراین، قرارداد جعاله یک ابزار قانونی است که در آن شخصی (جاعل) خود را به پرداخت اجرت معلوم در مقابل انجام عملی خاص یا عملیاتی معین یا غیرمعین متعهد می‌کند. این نوع قرارداد، امکان انجام کارهای مشروع و عقلانی را فراهم می‌کند و در برخی مواقع نیاز به جزئیات دقیق کار مورد نظر را از بین می‌برد، با این حال، باید توجه داشت که قوانین و اخلاقیات عمومی رعایت شود.
موسسه حقوقی بان ارائه دهنده انواع خدمات حقوقی قرارداد
همان‌طور که شما می‌دانید و در متن مقاله نیز گفته شد، انجام فعالیت‌های حقوقی نیازمند دانش و تخصص در این زمینه می‌باشد. از این‌رو مجموعه‌های متنوعی شکل گرفته‌اند که می‌توانند افراد را در زمینه استفاده از خدمات حقوقی یاری کنند. موسسه حقوقی بان یکی از مجموعه‌های حقوقی است که با مشاوره حضوری قرارداد و همچنین مشاوره قرارداد تلفنی می‌تواند پاسخگوی سوالات حقوقی شما و پشتیبان انواع قراردادهای حقوقی باشد. برای استفاده از خدمات این مجموعه کافی است با تیم مشاوران و وکلای این موسسه در ارتباط باشید.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

قراردادها، به عنوان ابزاری حقوقی و قانونی، نقش بسیار مهمی در حفظ منافع طرفین و حل و فصل اختلافات دارند. عقد جعاله یا قرارداد ساخت یک نوع قرارداد تجاری است که در آن یک طرف (معمولاً سازنده یا پیمانکار) متعهد می‌شود که کاری را برای طرف دیگر (معمولاً سفارش دهنده یا کارفرما) انجام دهد. در این نوع قرارداد، سازنده (مجری) نه تنها برای انجام کار مورد توافق، بلکه برای ارائه نتیجه نهایی نیز پول دریافت می‌کند. در این مقاله ما ضمن معرفی کامل عقاد جعاله و انواع آن، مثال‌هایی را نیز در حوزه‌های مختلف از جعاله ارائه کردیم. همچنین ارکان اصلی این قرارداد و نگارش نمونه قرارداد عقد جعاله نیز توضیح داده شد. در قسمت نظرات می‌توانید سوالات و ابهامات خود را مطرح نمایید.

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *