لینک های کاربردی

خدمات گروه

عقد رهن در قانون مدنی

نویسنده
تاریخ انتشار ۰۷ خرداد ماه ۱۴۰۲
زمان مطالعه 7 دقیقه

در میان عقود رسمی قانون اساسی دسته‌ای عقود تحت عنوان عقود معین وجود دارند که بنابر شرایط قانون مدنی ویژگی و خصوصیت مخصوص به خود را دارند. عقود معین به عقودی گفته می‌شود که تعریف، شرایط  و ملزومات آن در شرع و قانون ذکر شده است و و به طور قانونی در قانون اساسی از نام برده شده است. عقد رهن یکی از عقود معین است که در قانون اساسی شرایط و آثار منحصر به فردی برای آن ذکر شده است. برای کسب آگاهی در خصوص عقد رهن و نمونه قراداد عقد رهن تا پایان این مقاله ما را همراهی کنید. 

عقد رهن چیست؟

رهن در لغت به معنی ثبوت و دوام است و گاهی به معنای حبس و بازداشت نیز از آن یاد می‌شود. در خصوص ماهیت عقد رهن باید گفت، این عقد قراردادی است که بر اساس آن یک دارایی به عنوان وثیقه یک وام قرار می‌گیرد. به عبارتی بر اثر این عقد شخصی از دیگری قرضی دارد، دارایی یا مالی نظیر خانه یا ماشین خود را به عنوان ضمانت یا وثیقه به طلبکار می‌دهد. اما به نظر شما دلیل منعقد شدن این عقد چیست؟ برای پاسخ به این سوال باید گفت دلیل رهن کردن این دارایی به طلبکار آن است که اگر فرد بدهکار بدهی خود را بر اساس قولنامه اش به طلبکار نپردازد طلبکار به راحتی می تواند قرض خود را از دارایی مورد رهن بر دارد و در این صورت متضرر نشود.‌ بنابراین در تعریف عقد رهن لازم است بدانید که زمانی که میان طلبکار و بدهکار پیمانی بسته می شود بایستی یک سری شرایط را در خلال قرارداد رعایت شود که به آنها شروط ضمن عقد رهن گفته می‌شود. عقد رهن دارای دو نوع است که عبارت اند از:

رهن مکرر: یکی از انواع عقد رهن رهن مکرر است که بر اساس آن حقوق مرتهن (وثیقه گیر) نسبت به وثیقه حق عینی است. در واقع بر اساس این رهن زمانی که مالی وثیقه طلب طلبکار است می‌توان دوباره به وثیقه دیگری داد به شرطی که مال راهن  بیشتر از طلب طلبکار اول باشد.

 رهن مال مشاع: نوع دیگر از عقد رهن، رهن مال مشاع است که بر اساس آن هر گاه چند مالک با هم در یک مال واحد شریک باشند مالکین مشاعی نامیده می‌شوند. در نظر داشته باشید که در مال مشاعی هر یک از مالکین، می تواند نسبت به سهم خود تصرف حقوقی نماید. اما باید دقت داشت که تصرف مادی در مال مشاعی منوط به اجازه سایر شرکاء است و نمی‌تواند بی اذن از آن‌ها انجام شود.

زمانی که شخصی از دیگری قرضی دارد، دارایی یا مالی نظیر خانه یا ماشین خود را به عنوان ضمانت یا وثیقه به طلبکار می‌دهد، عقد رهن شکل گرفته است. عقد رهن دارای ارکان، آثار و شرایط مخصوص به خود می‌باشد که اطلاع از آن‌ها در بالا بردن اثر حقوقی آن نقش مهمی دارد.

ارکان عقد رهن

عقد رهن نیز مانند هر قرارداد دیگری دارای ارکان مشخصی است که در اصطلاح حقوقی از آن برای انتقال معانی استفاده می‌شود. ارکان عقد رهن به فرد کمک می‌کند تا در مدت زمان‌ کمتری در خصوص ماهیت قرارداد منعقد شده و طرفین قرارداد صحبت کند. ارکان عقد رهن عبارت است از:

راهن: به کسی که دارایی خود را مورد رهن قرار داده و به عبارتی وثیقه قرار داده است راهن گفته می‌شود.

مرتهن: بر اساس عقد رهن به کسی که دارایی را به رهن گرفته و آن را نزد خود نگه داشه است، مرتهن گفته می‌شود.

مرهونه و رهینه: در این میان رکن دیگری وجود دارد که به آن مال مرهونه و یا رهینه گفته می‌شود. این رکن به دارایی و مالی که به عنوان تضمین داده شده است اختصاص یافته است.

زمانی که شخصی از دیگری قرضی دارد، دارایی یا مالی نظیر خانه یا ماشین خود را به عنوان ضمانت یا وثیقه به طلبکار می‌دهد، عقد رهن شکل گرفته است

شروط ضمن عقد رهن

همان‌طور که در متن بالا گقته شد، زمانی که میان طلبکار و بدهکار پیمانی بسته می شود بایستی یک سری شرایط را در طی قرارداد رعایت شود که این شرایط عبارت اند از:

  • شرط وکالت برای فروش مال مرهونه
  • شرط سلب حق فروش از مرتهن
  • شرط تعلق منافع رهن به مرتهن
  • شرط تعلق یا تملیک مورد رهن به مرتهن

در ادامه هر یک از این شروط را به تفضیل شرح خواهیم داد تا با شرایط این عقد از عقود قانون اساسی آشنا شوید:

شرط وکالت برای فروش مال مرهونه

اولین شرط از عقد رهن، شرط وکالت برای فروش مال مرهونه می‌باشد. بر اساس ماده 777 قانون مدنی راهن می‌تواند در ضمن عقد رهن یا به موجب عقد جداگانه به مرتهن وکالتی دهد که اگر در موعد مقرر بدهی خود را نپردازد مرتهن به موجب وکالت نامه بتواند از عین مرهونه یا قیمت آن طلب خود را برداشت کند. این بدین معناست که راهن به مرتهن وکالتی را اعطا خواهد کرد که بر اساس آن فرد مترهن در صورت عدم پرداخت بدهی فزد مقابل، می‌تواند از مالی که برای رهن گذاشته شده است استفاده کند. البته باید بدانید که اگر مرتهن، وکالت در فروش نداشته باشد برای اینکه بتواند بدهی خود را از راهن بگیرد باید به دادگاه مراجعه کرده و از مراجع قانونی آن را پیگیر شود.

 شرط سلب حق فروش از مرتهن

دومین شرط از نمونه قرارداد عقد رهن شرط سلب حق فروش از مرتهن است می‌باشد که در ماده 778 قانون مدنی گفته شده اگر در عقد رهن شرط شده باشد که مرتهن حق تقاضای فروش عین مرهونه را نداشته باشد شرط باطل ولی عقد صحیح است. این موضوع به این دلیل است که هدف اصلی رهن اسن است که مرتهن بتواند در صورت عدم تادیه دین، از حاصل فروش وثیقه رهن طلب خود را بدست آورد. از این‌رو شرطی که بتواند چنین حقی را از مترهن سلب کند خلاف شرایط عقد است. البته در خصوص این موضوع بین حقوقدان‌ها اختلاف نظر وجود دارد و برخی آن عقد را صحیح و برخی دیگر آن را باطل می‌دانند.

شرط تعلق منافع رهن به مرتهن

بر اساس ماده 786 قانون مدنی شرط تعلق منافع رهن به مترهن وجود دارد. در واقع مال مرهون متعلق به راهن است و عقد رهن مالکیت را از بین نمی‌برد. بنابراین طرفین عقد  زمانی می‌توانند ادعا کنند که منافع رهن متعلق به مرتن باشد که توافق نمایند.

 شرط تعلق یا تملیک مورد رهن به مرتهن

مورد بعدی که به عنوان یکی از شروط اساسی در عقد رهن از آن نام برده می‌شود، شرط تعلق یا تملیک مورد رهن به مرتهن است. بر اساس این شرط که همان شرط نتیجه است، طلبکار نسبت به عین مرهونه مالکیتی ندارد و تنها می تواند جهت وصول طلبش از طریق فروش مال مرهونه استفاده کند.

موسسه حقوقی بان ارائه دهنده خدمات حقوقی به صورت حضوری و آنلاین

همان‌طور که می‌دانید و در متن مقاله نیز گفته شد، هر عقدی شرایط و اصول خود را دارد که در قانون مدنی بر اساس ماده‌های گوناگون نگاشته شده است. از این‌رو تمامی فعالیت‌های حقوقی و منعقد کردن عقود مختلف نیازمند دانش، مهارت و تخصص در این زمینه هستند.  به همین دلیل وجود افراد و مجموعه‌هایی متخصص در این زمینه می‌تواند بسیار راهگشا باشد. موسسه حقوقی بان یکی از مجموعه‌های فعال در زمینه خدمات حقوقی است که می‌تواند شما را در هر کجا که هستید یاری کرده و خدمات تنظیم قرارداد شما را انجام دهد. همچنین شما می‌توانید با تکیه بر تجربیات این مجموعه و  وکلای خبره‌ای که در این مجموعه مشغول به کار هستند عقد رهن خود را منعقد کنید. 

جمع بندی و نتیجه گیری

عقود مختلف در قانون اساسی ماهیت مختلف، شزلیط گوناگون و نگارش مخصوص به خود را دارند که لازم است هر یک از آن‌ها با آگاهی افراد در تمامی این جنبه‌ها نگارش شود. عقد رهن نیز به عنوان یکی از عقود قانون اساسی از این شرایط مستثنی نیست و الزامات مخصوص به خود را دارد. در این مقاله ضمن معرفی عقد رهن در خصوص شرایط این عقد و نمونه قرارداد عقد رهن صحبت کرده‌ایم. امیدواریم استفاده از این مقاله شما را برای نگارش متن قرارداد عقد رهن راهنمایی کرده باشد. همچنین شما می‌توانید با برقراری ارتباط از طریق مشاوره تلفنی تنظیم قرارداد و یا مشاوره قرارداد حضوری چالش های خود را در زمینه عقد رهن حل کنید.

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *