لینک های کاربردی

خدمات گروه

نحوه نگارش قرارداد تهاتر؛ معرفی و مزایای آن

نویسنده
تاریخ انتشار ۰۵ اردیبهشت ماه ۱۴۰۲
زمان مطالعه 12 دقیقه

یکی از بخش‌های مهم نظام حقوقی ایران، عقود و قراردادهای مختلفی است که هر یک در جایگاه خود کاربرد دارند. یکی از نمونه‌ قراردادهای مشهور در نظام حقوقی ایران قرارداد تهاتر است که در طول زمان سابقه بسیار طولانی دارد؛ البته نوشتن قرارداد تهاتر باید توسط کسانی انجام شود که در عرصه حقوق و قضایی مهارت زیادی دارند.

تدوین و تنظیم قرارداد تهاتر یک اقدام عاقلانه برای رفع بدهی‌ها و دیون اشخاص به یکدیگر است و به همین دلیل است که در بین افراد نیز رواج دارد. در این مقاله ابتدا به سوال «قرارداد تهاتر چیست؟» پاسخ داده و سپس به آموزش نحوه نوشتن قرارداد تهاتر به همراه نمونه متن قرار داد تهاتر پرداخته‌ایم.

تنظیم قرارداد را به کارشناسان بان بسپارید

تنظیم قرارداد آنلاین

قرارداد تهاتر چیست؟

به هر معامله‌ای که در آن دو محصول، خدمت یا کالا  به صورت مستقیم با هم مبادله شوند، قرارداد تهاتر یا پایاپای گفته می‌شود.  در معاملات پایاپای، دو کالا یا خدمات با ارزش برابر معامله می‌شوند؛ از این‌رو در این نوع قرارداد یا معامله، هیچ گونه وجه نقد یا ابزار معاملاتی استفاده نمی‌شود.

طرفین قرارداد تهاتر با محصولات و خدماتی خود نیازهای هم را برآورده ‌می‌کنند. در واقع طرفین قرارداد تهاتر نسبت به یکدیگر بدهکار و طلبکار هستند و می‌توانند به واسطه تنظیم این قرا‌رداد بدهی‌های خود را به اصطلاح تسویه کنند. مهم‌ترین اصل تهاتر این است که میزان بدهکاری دو طرف معامله دقیقا یکسان باشد.برای درک بهتر موضوع به مثال زیر توجه کنید:

تصور کنید شما باید در یک قرارداد مبلغ 10 میلیون تومان به طرف مقابل پرداخت کنید. از طرفی همان شخص باید به شما بابت یک قرارداد دیگر 10 میلیون تومان پرداخت کند. راه قانونی برای ساقط شدن مبادله‌ی پول در این وضعیت نوشتن قرار تهاتر است.

انواع قرارداد تهاتر

قرارداد تهاتر 4 نوع دارد که در هر یک از آن‌ها شرایط طرفین متفاوت می‌باشد. این چهار نوع عبارتند از:

  • قرارداد تهاتر قهری؛
  • قرارداد تهاتر اختیاری؛
  • قرارداد تهاتر قضایی؛
  • قرارداد تهاتر ایقاعی.

در ادامه هر کدام از انواع این قرارداد را به صورت دقیق تعریف خواهیم کرد.

تهاتر قهری یا قانونی

در این مدل از قرارداد نظر طرفین معامله و رأی دادگاه تأثیری در اجرای آن ندارند. این قرارداد به حکم قانون تحقق پیدا کرده و اراده هیچ کدام از طرفین در آن دخالتی ندارد. از این‌رو به این نوع معاملات تهاتر اجباری، تهاتر عقلایی یا قانونی نیز گفته می‌شود.

تهاتر اختیاری یا قراردادی

همان‌گونه که از عنوان این قرارداد مشخص است، پرداخت جنس یا بدهی در آن رعایت نمی‌شود و طرفین معامله می‌توانند با توجه به وضعیت خود شرایطی را برای تسویه تعیین کنند.

تهاتر قضایی

تهاتر قضایی یکی دیگر از انواع قرارداد تهاتر است که با شكايت و تقاضاي يكي از طرفين به دادگاه و در صورت بروز مشكل بين دو طرف متعاهد ايجاد مي‌شود. در این نمونه از قراردادها دادگاه با رسیدگی به دو تعهد نسبت به یکدیگر، مقررات جبران بین آنها را تایید و حکم قطعی را لازم الاجرا خواهد کرد.

تهاتر ایقاعی

زمانی که دو طرف قرارداد نتوانند قوانین اصلی تهاتر را رعایت کنند، قرارداد اتفاقی شکل خواهد گرفت.

نکته مهمی که در هنگام نوشتن قرارداد تهاتر لازم است بدانید این است که قرارداد تهاتر و تنظیم آن در هر نوعی که باشد، قوانین و شرایط مخصوص به خود را دارد و لازم است در متن قرارداد تهاتر به آن توجه شود.

سرفصل‌های نوشتن قرارداد تهاتر

در تنظیم قراردادهای حقوقی از جمله قرارداد تهاتر هر کدام از بندهای زیر باید به درستی نوشته شوند. بندها و سرفصل‌های قرارداد تهاتر عبارتند از:

  • طلبکار بودن طرفین از یکدیگر؛
  • تساوی بدهی طرفین؛
  • مکان یکسان برای هر دو طرف قرارداد؛
  • زمان یکسان برای هر دو طرف قرارداد؛
  • موقوفه نبودن مال طرفین.

در ادامه تمامی این سرفصل‌ها را برای شما شرح خواهیم داد تا هرچه بهتر از این موارد در قرارداد تهاتر آگاه شوید.

طلبکار بودن طرفین از یکدیگر

یکی از شروط اساسی در نحوه نوشتن قرارداد تهاتر آن است که دو طرف متعهد نسبت به یکدیگر طلبکار باشند، در واقع باید هر دو طرف قرارداد تهاتر دارای تعهدات متقابل باشند و تحت هیچ شرایطی نمی‌توانند از این نوع قالب قرارداد برای تسویه بدهی یا قرض استفاده کنند.

تساوی بدهی طرفین

یکی دیگر از شرایطی که باید در نوشتن قرارداد تهاتر رعایت شود تساوی بدهی هر دو طرفین است. به عبارتی برای احراز شرایط و ضوابط در زمینه تهاتر باید بدهی طرفین برابر باشد و نمی‌توان برای بدهی دلاری در مقابل بدهی ریالی درخواست قرارداد کرد.

مکان یکسان برای هر دو طرف

شرط سوم برای متن درخواست تهاتر داشتن مکان یکسان برای هر دو طرف قرارداد است. به عبارتی شما نمی‌توانید این قرارداد را برای فردی در شمال کشور و دیگری در غرب انجام دهید و این مطلقاً غیرممکن است؛ بلکه باید هر دو در یک موقعیت جغرافیایی قرار داشته باشند.

زمان یکسان برای هر دو طرف قرارداد

در نظر داشته باشید که علاوه بر مکان یکسان برای طرفین قرارداد لازم است در هنگام تنظیم قرارداد تهاتر به زمان آن نیز دقت داشته باشید تا برای آن‌ها به یک صورت باشد. به عبارتی نباید یکی از طرفین طلب خود را در دراز مدت و فرد دیگری در کوتاه مدت پرداخت کند؛ بلکه باید هر دو در یک زمان ثابت طلب خود را ادا کنند.

موقوفه نبودن هر دو مال طرفین

در نظر داشته باشید که در قرارداد تهاتر باید هر دو مال مورد طلب آزاد باشد و نمی‌توان از اموال موقوفه، توقیف شده، وثیقه و… استفاده کرد.

در نوشتن قرارداد تهاتر نیاز است تا طرفین قرارداد نسبت به یکدیگر بدهکار و طلبکار باشند تا به واسطه تنظیم این قرا‌رداد بدهی‌های خود را به یکدیگر پرداخت کنند. نحوه تنظیم قرارداد تهاتر به شرایط خاصی وابسته است که لازم است در هنگام نگارش متن قرارداد به آن دقت شود.

در موسسه حقوقی بان این امکان فراهم شده که شما بتوانید از مشاوره حقوقی تلفنی درباره قرارداد تهاتر اطلاعات بیشتر کسب کنید.

نحوه نوشتن قرارداد تهاتر

برای نوشتن یک قرارداد تهاتر، باید به اجزای اساسی آن توجه شود. قراردادهای تهاتر، به‌عنوان یکی از ابزارهای اساسی در مبادلات تجاری، باید به‌دقت تنظیم شوند تا حقوق و تعهدات هر دو طرف به ‌درستی مشخص شود. در اینجا یک راهنمای کلی برای نوشتن یک قرارداد تهاتر ارائه می‌شود:

تعریف طرفین قرارداد:

  • باید نام و اطلاعات کامل طرفین معین شود.
  • تعهدات و حقوق هر طرف نیز باید به‌دقت تعیین شود.

شرایط و شرایط مالی:

  • شرایط پرداخت و زمان‌بندی باید به دقت تعیین شوند.
  • هر گونه مسئولیت‌های مالی و جریمه‌ها برای تأخیر در پرداخت باید مشخص شوند.

تعیین موضوع و خدمات:

  • موضوع قرارداد، به همراه جزئیات خدمات ارائه شده و شرایط تحویل باید به دقت مشخص شوند.
  • استانداردها و معیارهایی که برای انجام خدمات لازم است، باید مشخص شوند.

مسئولیت‌ها و تعهدات:

  • وظایف و تعهدات هر طرف در قالب قرارداد باید به دقت تعیین شوند.
  • شرایط مربوط به نقض تعهدات و مسئولیت‌های قراردادی باید واضح ذکر شوند.

ضمانت‌ها و رفع مسئولیت:

  • شرایط مربوط به ضمانت‌ها برای اجرای صحیح قرارداد باید مشخص شوند.
  • • روش‌های رفع مسئولیت در صورت نقض قرارداد نیز باید مشخص شوند.

شرایط پایان‌ قرارداد:

  • شرایط مربوط به فسخ قرارداد، انقضا و پایان آن باید به دقت تنظیم شوند.
  • هر گونه شرایط مربوط به پایان قرارداد باید قابل فهم و شفاف باشد.

حضور یک حقوق‌دان متخصص می‌تواند در تهیه و تنظیم قرارداد تهاتر بسیار کمک کننده باشد. قرارداد باید به زبانی ساده و قابل فهم نوشته شود تا از ایجاد ابهامات و اختلاف در آینده جلوگیری شود. با رعایت این نکات و در نظر گرفتن شرایط مهم قانونی و تجاری، قرارداد تهاتر می‌تواند ابزاری مؤثر برای انجام تعاملات تجاری باشد.

نکات عمومی تنظیم قر‌ارداد تهاتر

تمام قراردادهای حقوقی از چندین بند و تبصره تشکیل شده اند که بندهای عمومی تنظیم این قراردادها از جمله قرارداد تهاتر عبارتند از:

هر یک از بندی این قرارداد به صورت مختصر توضیح داده شده اند.

  1. موضوع قرارداد: در قسمت موضوع قرارداد تهاتر لازم است شما مشخصات دقیق موضوع قرارداد را ذکر کنید. برای مثال موضوع قرارداد تهاتر یک ملک مشخص با ملک دیگر طرف مقابل با مشخصات خاص است. در این صورت لازم است شما مشخصاتی نظیر متراژ، ارزش، سن بنا، موقعیت مکانی و… را به صورت شفاف ذکر کنید.
  2. طرفین قرارداد تهاتر: همانند هر نوع قرارداد دیگری لازم است در عقد تهاتر مشخصات دقیق طرفین تهاتر، مانند نام و نام خانوادگی، شماره ملی، نشانی، تلفن و… ذکر شود.
  3. مدت قرارداد: لازم است در این نوع قرارداد زمان را به صورت دقیق و البته یکسان برای طرفین ذکر کنید. مدت قرارداد غالبا از تاریخ تنظیم قرارداد تا مدت مشخصی که مد نظر طرفین قرارداد تهاتر است، ادامه دارد.
  4. مبلغ قرارداد و نحوه پرداخت: یکی دیگر از موضوعات مهمی که در قرارداد تهاتر باید به آن دقت داشته باشد مبلغ قرارداد است که باید با تعیین دقیق معیار مشخص شود. مبلغ قرارداد همان ارزش اموال مورد تهاتر است؛ از این‌رو باید در این بند حتما معادل ارزش اموال تهاتر تصریح شود.
  5. فسخ قرارداد: در نظر داشته باشید که در تنظیم متن قرارداد تهاتر نیز همانند سایر قراردادهای دیگر امکان فسخ وجود دارد. این مسئله زمانی امکان‌پذیر است که نقض تعهدات طرف دیگر، اتفاق افتاده باشد، در این صورت فرد دیگر می‌تواند تحت شرایطی اقدام به فسخ قرارداد کند.
  6. فورس ماژور: موضوع بند فورس ماژور برای قرارداد تهاتر نیز صادق است و در صورتی یکی از دیون دچار مشکلی شوند و نتواند تهاتر را به پایان برساند می‌توان گفت فورس ماژور صورت گرفته است. برای مثال زمانی که یکی از اموال مورد تهاتر خودرو باشد اما به سرقت برود.
  7. حل و فصل اختلافات: در نظر داشته باشید که قرارداد تهاتر نیز خالی از اختلاف و مشکل میان طرفین نیست. از این رو بهتر است از قبل روش حل این اختلافات را مشخص کرد. توسل به مذاکره، سازی، داوری و ارجاع به دادگاه‌ها، نمونه‌ای از آشکارترین حل و فصل اختلافات در قراردادها محسوب می‌شوند.

همیشه در قراردادها استفاده از نکات ریز حقوقی هستند که می‌تواند از بسیار مشکلات در آینده برای افراد جلوگیری کنند، در نتیجه نکات بالا را نادیده نگیرید و سعی کنید با متخصص و حقوقدان در این عرصه مشورت لازم را داشته باشید.

مزایای قرارداد تهاتر

قراردادهای تهاتر امنیت بسیاری را برای طرفین فراهم می‌کنند. با تضمین اجرای تعهدات و اطمینان از اجرایی بودن قرارداد، افراد بیشتری به استفاده از این نوع قرارداد تمایل دارند.

پرداخت طلب:

تهاتر در واقع به معنای پرداخت طلب یک فرد به فرد دیگر است، به طوری که هر طرف می‌تواند بدهی خود را با مطالبه حق خود از طرف مقابل تسویه کند.

جلوگیری از پرداخت مکرر:

با استفاده از تهاتر، دیگر نیازی به پرداخت چندباره مبلغ بدهی وجود ندارد که این امر باعث صرفه‌جویی در وقت و هزینه طرفین قرارداد می‌شود.

امنیت و راحتی برای طرفین:

استفاده از تهاتر، هر کدام از طرفین را به‌راحتی و با امنیت بیشتر به مبلغ خود می‌رساند. زیرا این روش امکان پرداخت بدهی را فراهم می‌کند و هر طرف می‌تواند حق خود را به دست آورد.
با توجه به این موارد، تهاتر به عنوان یک روش مؤثر برای تسویه بدهی و پرداخت طلب بین افراد، به صورت ساده و با کمترین ابهامات اجرا می‌شود.

اثرات ایجاد قرارداد تهاتر

قراردادهای تهاتر به اندازه حکم پرداخت بدهی مهم هستند که به معنای تضمین اجرایی بودن تعهدات متقابل طرفین در قرارداد تهاتر است و در صورت نقض این تعهدات، می‌توان از طریق قانون برای اجرای این تعهدات استفاده کرد.

  • از بین رفتن بدهی: اولین اثر تهاتر، رفع بدهی بین دو نفر است. با انجام تهاتر و تسویه بدهی، طرفین دیگر در قبال یکدیگر هیچ بدهی معوقه نخواهند داشت.
  • سقوط تضمین‌ها: اثر دوم تهاتر، سقوط تضمین‌های طرفین قرارداد است. زیرا پس از تسویه بدهی، رابطه حقوقی بین طلبکار و بدهکار مختل می‌شود و وثیقه‌ها و تضمین‌های موجود نیز از بین می‌روند.
  • قطع مرور زمان: اثر سوم تهاتر، قطع مرور زمان است. به این معنا که پس از انجام تهاتر و تسویه بدهی، طرفین دیگر به یکدیگر بدهکار نیستند و وثیقه‌ها و تضمین‌ها نیز از بین می‌روند.

تهاتر به عنوان معاملات پایاپای شناخته می‌شود و این روش نه تنها در سطح داخلی بلکه در مقیاس بین‌المللی نیز انجام می‌شود. این روش، مخصوصاً در شرایط تحریم‌های اقتصادی، کشورها را قادر می‌سازد تا مواد مورد نیاز خود را به دست آورند.

دانلود نمونه قرارداد تهاتر ملک

قراردادهای تهاتر به اندازه حکم پرداخت بدهی مهم هستند که به معنای تضمین اجرایی بودن تعهدات متقابل طرفین در قرارداد تهاتر است و در صورت نقض این تعهدات، می‌توان از طریق قانون برای اجرای این تعهدات استفاده کرد.
• از بین رفتن بدهی: اولین اثر تهاتر، رفع بدهی بین دو نفر است. با انجام تهاتر و تسویه بدهی، طرفین دیگر در قبال یکدیگر هیچ بدهی معوقه نخواهند داشت.
• سقوط تضمین‌ها: اثر دوم تهاتر، سقوط تضمین‌های طرفین قرارداد است. زیرا پس از تسویه بدهی، رابطه حقوقی بین طلبکار و بدهکار مختل می‌شود و وثیقه‌ها و تضمین‌های موجود نیز از بین می‌روند.
• قطع مرور زمان: اثر سوم تهاتر، قطع مرور زمان است. به این معنا که پس از انجام تهاتر و تسویه بدهی، طرفین دیگر به یکدیگر بدهکار نیستند و وثیقه‌ها و تضمین‌ها نیز از بین می‌روند.
تهاتر به عنوان معاملات پایاپای شناخته می‌شود و این روش نه تنها در سطح داخلی بلکه در مقیاس بین‌المللی نیز انجام می‌شود. این روش، مخصوصاً در شرایط تحریم‌های اقتصادی، کشورها را قادر می‌سازد تا مواد مورد نیاز خود را به دست آورند.

نمونه قرارداد تهاتر ملک به صورت رایگان قابل دانلود است در 5 ماده به شرح زیر تنظیم شده است.

موضوع نمونه قراردادقرارداد تهاتر ملک
توضیح فایلاین قرارداد در 5 بند تنظیم شده است. بندهای این نمونه قرارداد شامل: مشخصات طرفین قرارداد، موضوع قرارداد، شرایط و توضیحات، مرجع حل اختلاف و تعداد نسخ
نوع فایلPDF
دانلود فایل 1

لزوم مشاوره با حقوقدان در تنظیم قرارداد

تنظیم یک قرارداد تهاتر ممکن است به نظر ساده بیاید، اما واقعیت این است که این فرایند به وسیله قوانین و مقررات پیچیده حقوقی تنظیم می‌شود؛ لذا، مشاوره با یک حقوقدان متخصص در زمینه قراردادهای تهاتر، می‌تواند به اطمینان از اعتبار و اجرای صحیح قرارداد کمک کند و از بروز مشکلات حقوقی در آینده جلوگیری نماید.

تهیه و تنظیم یک قرارداد تهاتر نیازمند شناخت دقیق قوانین و استانداردهای حقوقی است. با رعایت نکات مهم در نوشتن و تنظیم قراردادهای تهاتر و مشاوره با یک حقوقدان متخصص، امکان ایجاد یک قرارداد قابل اعتماد و مؤثر در انجام تعاملات تجاری فراهم می‌شود.

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *