لینک های کاربردی

خدمات گروه

انواع قرارداد‌‌های حقوقی

نویسنده
تاریخ انتشار ۰۴ فروردین ماه ۱۴۰۳
زمان مطالعه 12 دقیقه

قراردادهای حقوقی یک نقش بسیار حیاتی در حمایت از روابط تجاری و حقوقی افراد و نهادها ایفا می‌کنند. تفاوت‌های نوعی این قراردادها بستگی به نوع تعهدات و تراکنش‌های مورد نظر دارد. برای جلوگیری از ابهامات و مشکلات در آینده، تدوین و امضای قراردادهای مناسب و حاکمیت صحیح بر آنها ضروری است. مفهوم قرارداد به عنوان یک توافق الزام‌آور در حقوق مدنی اهمیت دارد. برای درک دقیق‌تر، ابتدا باید به تعریف آن از منظر لغوی بپردازیم. عقد نوعی توافق بین یک یا چند نفر است که تعهدات آنها به شکل معین در مقابل تعهدات یک یا چند نفر دیگر قرار می‌گیرد و موضوع آن توافق با موافقت طرفین ثبت می‌شود. در قانون مدنی، ماده 183 تعریف کاملی ارائه داده است. این ماده بیان می‌کند که عقد به وقوع می‌پیوندد زمانی که یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر یک امر نمایند و توافق در این تعهدات توسط طرفین معتبر شناخته شود.

  • تفاوت عقد و قرارداد در حقوق

عقد و قرارداد دو کلمه و اصطلاح حقوقی هستند که توسط افراد به جای یکدیگر به کار می‌روند. در نتیجه شاید این‌گونه به نظر برسد که این دو اصطلاح حقوقی با یکدیگر تفاوتی ندارند. در صورتی که این تصور، اشتباه است. در زیر بعضی از تفاوت آنها را آورده‌ایم.

  1. عقد به معنای توافق الزام‌آور بین یک یا چند نفر است که تعهدات مشخصی را بر عهده می‌گیرند. این توافقات ممکن است به صورت کتبی یا شفاهی صورت بگیرد. قرارداد به معنای توافق بین دو یا چند طرف است که ممکن است شامل یک یا چند عقد باشد. قرارداد ممکن است شفاهی یا کتبی باشد و حقوق و تعهدات آن به صورت کلی‌تر تعریف می‌شود.
  2. عقد به توافق خاصی اشاره دارد و معمولاً به عناصر خاصی از جمله موضوع، قیمت و شرایط تعهدات محدود است. قرارداد مفهومی عمومی‌تر دارد و می‌تواند شامل چندین عقد باشد. این اصطلاح به توافق کلی‌تری اشاره دارد که ممکن است شامل اجزاء مختلف و متنوعی باشد.
  3. عقد معمولاً بین یک یا چند نفر ایجاد می‌شود. قرارداد می‌تواند بین دو یا چند طرف ایجاد شود و بیشترین تعداد طرفین مشخص نیست.
  4. عقد توافقات الزام‌آور و محدود به مسائل خاصی که در آن تعهدات مشخصی وجود دارد. قرارداد می‌تواند تمامی انواع توافقات را شامل شود، از جمله عقود معین و غیرمعین.
  5. عقد اصطلاحی خاص‌تر در حوزه حقوق مدنی است که به توافقات الزام‌آور اشاره دارد. قرارداد اصطلاحی کلی‌تر است و به تمامی توافقات حقوقی اشاره دارد، شامل هر نوع توافق معین یا غیرمعین.

عقد و قرارداد، دو اصطلاح حقوقی هستند که با توجه به زمینه حقوق مدنی به کار می‌روند. عقد به معنای توافق الزام‌آور خاصی است، در حالی که قرارداد به معنای توافق کلی‌تری است که ممکن است شامل چندین عقد باشد. این تفاوت‌ها در تعاریف و محدوده استفاده از این دو اصطلاح حقوقی مشخص می‌شود.

عقد و قرارداد دو کلمه و اصطلاح حقوقی هستند که توسط افراد به جای یکدیگر به کار می‌روند. در نتیجه شاید این‌گونه به نظر برسد که این دو اصطلاح حقوقی با یکدیگر تفاوتی ندارند. در صورتی که این تصور، اشتباه است. در زیر بعضی از تفاوت آنها را آورده‌ایم.

  1. عقد به معنای توافق الزام‌آور بین یک یا چند نفر است که تعهدات مشخصی را بر عهده می‌گیرند. این توافقات ممکن است به صورت کتبی یا شفاهی صورت بگیرد. قرارداد به معنای توافق بین دو یا چند طرف است که ممکن است شامل یک یا چند عقد باشد. قرارداد ممکن است شفاهی یا کتبی باشد و حقوق و تعهدات آن به صورت کلی‌تر تعریف می‌شود.
  2. عقد به توافق خاصی اشاره دارد و معمولاً به عناصر خاصی از جمله موضوع، قیمت و شرایط تعهدات محدود است. قرارداد مفهومی عمومی‌تر دارد و می‌تواند شامل چندین عقد باشد. این اصطلاح به توافق کلی‌تری اشاره دارد که ممکن است شامل اجزاء مختلف و متنوعی باشد.
  3. عقد معمولاً بین یک یا چند نفر ایجاد می‌شود. قرارداد می‌تواند بین دو یا چند طرف ایجاد شود و بیشترین تعداد طرفین مشخص نیست.
  4. عقد توافقات الزام‌آور و محدود به مسائل خاصی که در آن تعهدات مشخصی وجود دارد. قرارداد می‌تواند تمامی انواع توافقات را شامل شود، از جمله عقود معین و غیرمعین.
  5. عقد اصطلاحی خاص‌تر در حوزه حقوق مدنی است که به توافقات الزام‌آور اشاره دارد. قرارداد اصطلاحی کلی‌تر است و به تمامی توافقات حقوقی اشاره دارد، شامل هر نوع توافق معین یا غیرمعین.

عقد و قرارداد، دو اصطلاح حقوقی هستند که با توجه به زمینه حقوق مدنی به کار می‌روند. عقد به معنای توافق الزام‌آور خاصی است، در حالی که قرارداد به معنای توافق کلی‌تری است که ممکن است شامل چندین عقد باشد. این تفاوت‌ها در تعاریف و محدوده استفاده از این دو اصطلاح حقوقی مشخص می‌شود.

عقد و قرارداد دو کلمه و اصطلاح حقوقی هستند که توسط افراد به جای یکدیگر به کار می‌روند. در نتیجه شاید این‌گونه به نظر برسد که این دو اصطلاح حقوقی با یکدیگر تفاوتی ندارند. در صورتی که این تصور، اشتباه است. در زیر بعضی از تفاوت آنها را آورده‌ایم.

  1. عقد به معنای توافق الزام‌آور بین یک یا چند نفر است که تعهدات مشخصی را بر عهده می‌گیرند. این توافقات ممکن است به صورت کتبی یا شفاهی صورت بگیرد. قرارداد به معنای توافق بین دو یا چند طرف است که ممکن است شامل یک یا چند عقد باشد. قرارداد ممکن است شفاهی یا کتبی باشد و حقوق و تعهدات آن به صورت کلی‌تر تعریف می‌شود.
  2. عقد به توافق خاصی اشاره دارد و معمولاً به عناصر خاصی از جمله موضوع، قیمت و شرایط تعهدات محدود است. قرارداد مفهومی عمومی‌تر دارد و می‌تواند شامل چندین عقد باشد. این اصطلاح به توافق کلی‌تری اشاره دارد که ممکن است شامل اجزاء مختلف و متنوعی باشد.
  3. عقد معمولاً بین یک یا چند نفر ایجاد می‌شود. قرارداد می‌تواند بین دو یا چند طرف ایجاد شود و بیشترین تعداد طرفین مشخص نیست.
  4. عقد توافقات الزام‌آور و محدود به مسائل خاصی که در آن تعهدات مشخصی وجود دارد. قرارداد می‌تواند تمامی انواع توافقات را شامل شود، از جمله عقود معین و غیرمعین.
  5. عقد اصطلاحی خاص‌تر در حوزه حقوق مدنی است که به توافقات الزام‌آور اشاره دارد. قرارداد اصطلاحی کلی‌تر است و به تمامی توافقات حقوقی اشاره دارد، شامل هر نوع توافق معین یا غیرمعین.

عقد و قرارداد، دو اصطلاح حقوقی هستند که با توجه به زمینه حقوق مدنی به کار می‌روند. عقد به معنای توافق الزام‌آور خاصی است، در حالی که قرارداد به معنای توافق کلی‌تری است که ممکن است شامل چندین عقد باشد. این تفاوت‌ها در تعاریف و محدوده استفاده از این دو اصطلاح حقوقی مشخص می‌شود.

قرارداد حقوقی چیست؟

قرارداد حقوقی، یک نوع عقد است که مفاد آن توسط یک وکیل قرارداد نگارش شده باشد. به زبان ساده‌تر اگر پیمان یا عقد میان طرفین و تعهدات و تکالیف آن توسط وکیل متخصص در زمینه تنظیم قرارداد تعیین شده باشد، به این عقد، عقد حقوقی می‌گویند. 

  • هدف اصلی قرارداد حقوقی، حفاظت از حقوق و تعهدات طرفین معامله است. 
  • وکیل با ارائه مشاوره حقوقی، سعی در جلوگیری از ابهامات و مسائل حقوقی دارد. در صورت بروز اختلافات و اختلافات حقوقی، وجود قرارداد حقوقی به عنوان مدرک رسمی باعث تسهیل در حل و فصل این اختلافات می‌شود.
  • در معاملات تجاری حساس و مهم، نگارش قرارداد حقوقی معمولاً مورد استفاده قرار می‌گیرد. 
  • در خرید و فروش ملک، اجاره ملک یا موارد مرتبط، نگارش قرارداد حقوقی حائز اهمیت است.
  • در تعیین شرایط اشتغال و تعهدات کارفرما و کارمندان، نگارش قرارداد حقوقی به کار می‌رود. 

قرارداد حقوقی می‌تواند در مواردی که حفظ محرمانگی و اطلاعات حیاتی ضروری است، به عنوان ابزاری جهت افزایش سطح امانت و اطمینان در معاملات مورد استفاده قرار گیرد.

دسته‌بندی انواع قراردادها

قانون مدنی، انواع قراردادها را به پنج دسته اصلی تقسیم کرده است که در زیر هر کدام از این دسته‌ها توضیح داده شده است:

  1. عقود لازم:

تعهدات در این نوع قراردادها پس از انعقاد غیر قابل فسخ است. به عبارت دیگر، طرفین پس از انجام تعهدات متقابل، امکان فسخ قرارداد را ندارند.

مثال: عقد ازدواج یا قراردادهای تعهدی با تعهدات زمانی که اجازه فسخ ندارند.

  • عقود جایز:

در این نوع قراردادها، امکان فسخ وجود دارد مگر در موارد خاصی که قانون ممنوعیت فسخ را تعیین کرده باشد.

مثال: بسیاری از قراردادهای خرید و فروش یا اجاره که ممکن است توسط طرفین فسخ شوند.

  • عقود خیاری:

در این نوع قراردادها، یکی از طرفین حق فسخ قرارداد را دارد. این حق ممکن است مستقل از وقوع شرایط خاص یا توافقات اضافی باشد.

مثال: گزینه خرید در قراردادهای خرید و فروش ملک یا سهام.

  • عقود منجز:

این نوع قراردادها، پس از انعقاد و اجرای تعهدات فوراً به اثر می‌گذارند. به عبارت دیگر، آثار قرارداد منجز به سرعت و بدون تأخیر اجرایی رخ می‌دهند.

مثال: فروش کالا با پرداخت فوری یا اجاره ملک با فوریت تحویل.

  • عقود معلق:

در این نوع قراردادها، اراده طرفین به ایجاد قرارداد شکل گرفته؛ ولی آثار آن موکول به انجام موضوع دیگری شده است و تأثیرات آن تأخیر دارد.

مثال: قرارداد اجاره با تأخیر تحویل ملک یا خدمات متعلق به یک طرف در آینده.

دسته‌بندی انواع قراردادها بر اساس قانون مدنی، پنج دسته اصلی شامل عقود لازم، عقود جایز، عقود خیاری، عقود منجز، و عقود معلق می‌شود. این دسته‌بندی‌ها بر اساس خصوصیات حقوقی و اثرات زمانی قراردادها صورت گرفته است.

انواع عقود در قانون مدنی

در قانون مدنی عقود به انواع مختلفی تقسیم شده و دسته بندی شده‌اند از جمله تقسیم بندی این عقود که مهم‌ترین آن از نظر حقوقی است عبارت‌اند از:

  • عقود معین:

عقد معین، شامل قراردادهایی است که تعریف معین و مشخصی در قانون مدنی برایشان وجود دارد، مانند قراردادهای خرید، اجاره، رهن و…

  • عقود نامعین:

در انواع عقود نامعین، شرایط مشخصی در قانون برای آنها ذکر نشده و تعیین شرایط به توافق طرفین وابسته است. برخی از قراردادهای نامعین شامل قرارداد مشارکت در ساخت، اجاره به شرط تملیک و قرارداد مالکیت زمانی هستند.

  • عقود لازم:

در عقود لازم، طرفین قرارداد اجازهٔ فسخ قرارداد را ندارند، مگر در موارد محدودی که قانون تعیین کرده باشد. به عنوان مثال، قراردادهای اجاره و قراردادهای خرید و فروش مغازه از نمونه‌های عقود لازم هستند.

  • عقود جایز:

در عقود جایز، طرفین هر زمان که بخواهند می‌توانند قرارداد را فسخ کنند. به عنوان مثال، قراردادهای وکالت و ودیعه از نمونه‌های عقود جایز هستند.

  • عقود خیاری:

در عقود خیاری، اختیار فسخ قرارداد به یکی از طرفین یا به یک شخص سوم داده می‌شود. مثال‌هایی از این نوع قراردادها شامل سند صلح خیاری و شرط قرارداد خرید ملک هستند.

  • عقود بدون خیار:

در عقود بدون خیار، اختیار فسخ قرارداد به هیچ کدام از طرفین یا شخص سوم داده نمی‌شود. برعکس عقود خیاری، در این نوع قراردادها هر دو طرف نیاز به رضایت یکدیگر دارند.

  • عقود رضایی:

در عقود رضایی، تشکیل قرارداد صرفاً با رضایت طرفین اتفاق می‌افتد و هیچ تشریفات خاصی در قانون برای آنها وجود ندارد. مانند قراردادهای خرید و اجاره.

  • عقود تشریفاتی:

در عقود تشریفاتی، علاوه بر رضایت طرفین، تشریفات خاصی نیز برای اعتبار قرارداد وجود دارد. به عنوان مثال، قراردادهای رهن و وقف از نمونه‌های عقود تشریفاتی هستند.

هر یک از این انواع عقود دارای ویژگی‌ها و مقررات خاص خود هستند و تعیین حقوق و تعهدات طرفین در هر نوع عقد به شرایط مربوطه بستگی دارد.

تقسیم بندی انواع قراردادها بر اساس موضوع

قراردادها از جهات مختلف قابل تقسیم بندی هستند. در علم حقوق از حیث آثار حقوقی، موضوع و… تقسیم می‌شوند. در این جا تقسیم بندی انواع قراردادها از جهت موضوع قرارداد است. تنظیم حقوقی و تخصصی هر یک از انواع قراردادها مستلزم تسلط به موضوع و قوانین و عرف مربوط به آن قرارداد است. مهم‌ترین قراردادهای پرکاربرد به شرح ذیل است:

  • قراردادهای تجاری و بازرگانی: قراردادهای خرید و فروش، نمایندگی، نمایندگی انحصاری، نمایندگی فروش، نمایندگی توزیع، عاملیت فروش، وارد کننده انحصاری، توزیع کننده انحصاری، فرانشیز، حمل و نقل داخلی و بین‌المللی، حق‌العمل‌کاری، صادرات و واردات و…
  • قراردادهای مشارکتی: قرارداد مشارکت در ساخت، سرمایه‌گذاری، کاری، شراکت کاری و مغازه، شرکت در مالکیت، همکاری مشترک، جوینت ونچر، کنسرسیوم و…
  • قراردادهای ملکی: قرارداد خرید و فروش ملک و اجاره آپارتمان، اجاره نامه، قولنامه، مشارکت در ساخت، پیش‌فروش، احداث بنا، اجاره مغازه، انتقال سرقفلی و…
  • قراردادهای پیمانکاری و عمرانی و مهندسی: قرارداد پیمانکاری، بازسازی، نوسازی، ساخت، مدیریت پیمان، پیمانکاری جزء، کنسرسیوم، سرمایه‌گذاری مشترک و…
  • قراردادهای ساختمانی: قراردادهای مربوط به تخریب، گودبرداری، بنیادگذاری، ساخت، نما، لوله‌کشی، فرایند دکوراسیون، طراحی و…
  • قراردادهای مالی: قراردادهای تأمین مالی، یوزانس، فاینانس، اخذ وام، انتقال اوراق بهادار و…
  • قراردادهای کاری و استخدامی: قرارداد کار معین و موقت، تأمین نیروی انسانی، مدیر فروش، مدیر طرح، مدیر کارگاه، مسئول فنی، بازاریاب، وکالت کاری، جعاله و…
  • قراردادهای خدمات تخصصی: قرارداد خدمات حقوقی و وکالت، مشاوره حقوقی، خدمات مهندسی، مشاوره مهندسی، نظارت مهندسی، مهندس ناظر، مهندس مشاور، داوری، تدریس و…
  • قراردادهای رایانه‌ای: قرارداد طراحی سایت، برنامه‌نویسی، مدیر سایت، طراحی نرم‌افزار، فروش نرم‌افزار و…
  • قراردادهای حقوق مؤلف: قرارداد انتقال حقوق مادی مؤلف، چاپ و نشر کتاب، انتشار و عرضه آثار هنری، سفارش اثر و…
  • قراردادهای هنری و سینمایی: قرارداد تولید و ساخت فیلم، توزیع و پخش فیلم، بازیگری، سرمایه‌گذاری فیلم و…
  • قراردادهای حقوق صنعتی: قرارداد لیسانس، انتقال اختراع، استفاده از علائم تجاری و برند، انتقال تکنولوژی و…
  • قراردادهای واگذاری امتیاز و مجوزها: قرارداد واگذاری امتیاز و پروانه بهره‌برداری معدن و غیره.
  • قراردادهای ورزشی: قرارداد بازیکنان فوتبال، رزمی، مسابقات ورزشی و…
  • قراردادهای حقوق انسان: قرارداد اجاره رحم، ازدواج، خرید و فروش اعضاء بدن و…

قراردادهای دیگری نیز وجود دارد که شامل قراردادهایی همچون حقوق مؤلف، قراردادهای حقوقی مرتبط با صنایع هنری، واگذاری امتیاز و مجوزها و… هر یک از این دسته‌بندی‌ها شامل انواع مختلفی از قراردادها است که نیازمند تخصص حقوقی و آشنایی با قوانین مربوط به هر حوزه خاص است.

سخن آخر

در بعضی مواقع مشاهده می‌شود که برخی افراد تمایل دارند خودشان به تدوین قراردادهای حقوقی و مالی بپردازند؛ اما این امر ممکن است منجر به اختلافات حقوقی شود. در حقیقت، تجربه نشان داده است که کار با یک وکیل متخصص در زمینه تنظیم قراردادها می‌تواند از تداوم مسائل حقوقی جلوگیری کند. در دنیای اینترنت، اطلاعاتی در مورد تدوین قراردادها در دسترس است، اما اعتماد به تخصص یک وکیل در تدوین قراردادها امری اساسی است. با کمک گرفتن از وکلای متخصص تنظیم قرارداد می‌توانید به سادگی و بدون دردسر، مسائل حقوقی خود را مدیریت کنید. این مقاله به شما کمک کرد تا اطلاعات کاملی در مورد انواع قراردادها و مسائل مرتبط با آن را کسب کنید. امیدواریم که با این اطلاعات، بهترین تصمیمات را برای تنظیم قراردادهای خود بگیرید.

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *