لینک های کاربردی

خدمات گروه

اقاله قرارداد چیست؟ شرایط اقاله قرارداد

نویسنده
تاریخ انتشار ۱۵ فروردین ماه ۱۴۰۲
زمان مطالعه 6 دقیقه

امروزه مردم و اشخاص حقوقی برای کارهای مختلفی باهم قرارداد می‌بندند، از انجام یک تعهد در ازای دریافت مزد گرفته تا خرید و فروش یک ملک و به طور کلی هر امر مالی دیگری. از طرفی همان‌طور که در ماده 10 قانون مدنی گفته شده کلیه قراردادهای منعقد شده بین افراد مادامی که با قوانین آمره مخالف نباشند، معتبر و قابل احترام هستند. با این حساب بعد از انعقاد قرارداد هر یک از طرفین باید به مفاد درج شده در آن پایبند باشند و این‌طور نیست که هرکس هر وقتی بخواهد بتواند توافقات قراردادی را برهم بزند.

بگذارید این طور بگوییم با توجه به ارزش و اعتباری که قانون برای قراردادهای منعقد شده بین اشخاص مختلف قائل است، بهم زدن یک قرارداد تنها زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که با یک سری تشریفات قانونی و آداب مخصوص انجام شود؛ البته که این تشریفات و آداب از قبل توسط قانون‌گذار در قوانین موضوعه کشور پیش‌بینی شده‌اند.

بد نیست بدانید اقاله کردن یکی از مواردی است که طرفین معامله با تکیه بر آن می‌توانند قراردادی که بینشان منعقد شده را بهم بزنند. البته در عمل اوضاع همین قدر ساده نیست و هرچه نباشد اقاله قرارداد نیز یک عمل حقوقی است که شرایط و قواعد خاص خودش را دارد، به همین دلیل توصیه می‌کنیم برای انجام اقاله قراردادها از یا خدمات حقوقی دیگر از جمله تنظیم قرارداد آنلاین وکلای متخصص ما در گروه موسسه حقوقی بان کمک بگیرید.

اقاله قرارداد چیست؟ اصلا اقاله یعنی چه؟

به طور کلی اقاله قرارداد یا همان تفاسخ یک راه قانونی برای برهم زدن معاملات مختلف است که در این روش همه طرفین معامله باید برای انحلال عقد قرارداد راضی باشند؛ به این ترتیب اثر اجرایی قرارداد نسبت به آینده از بین می‌رود.

اگر بخواهیم کمی ساده‌تر بگوییم برای اقاله کردن یک قرارداد همان کسانی که با هم معامله کرده‌اند تا کار یا تعهدی را انجام دهند باید بار دیگر دور هم جمع شوند و این بار تصمیم بگیرند که ادامه تعهد قراردادی‌شان را متوقف کنند. ناگفته نماند علاوه بر طرفین قرارداد، نمایندگان قانونی آن‌ها نیز می‌توانند قرارداد موردنظر را با اقاله بهم بزنند.

توصیه می شود این مقاله را نیز مطالعه کنید

شرایط اقاله قرارداد

همان طور که خدمتتان عرض کردیم اقاله در حقوق قراردادها و قانون مدنی به عنوان روشی برای برهم زدن معاملات معرفی شده است. منتها اگر می‌خواهید از این روش برای بهم زدن توافقات خود با دیگران استفاده کنید، علاوه بر این که طرف دیگر معامله نیز باید رضایت داشته باشد، به اهلیت دو طرفه و همین‌طور معلوم بودن موضوع اقاله نیز نیاز خواهید داشت؛ البته که شرایط اقاله قرارداد به همین چند مورد گفته شده خلاصه نمی‌شود.

با نگاهی به قانون مدنی باید بگوییم تنها زمانی می‌توانید یک قرارداد حقوقی را از راه اقاله بهم بزنید که کلیه شرایط زیر وجود داشته باشد:

  • تراضی طرفین معامله: مطابق با ماده 283 قانون مدنی اگر بنا باشد یک قرارداد حقوقی با اقاله بهم بخورد، اراده یکی از طرفین معامله برای این کار کافی نبوده و هر دو طرف باید راضی باشند.
  • اهلیت داشتن طرفین: البته در قوانین موضوعه از کلمه اهلیت به وفور استفاده شده است و این‌طور نیست که اهلیت فقط در حقوق قراردادها کاربرد داشته باشد. از همه این‌ها که بگذریم منظور از اهلیت چه در قراردادها و چه سایر امورات حقوقی عاقل، بالغ و مختار بودن است.
  • اعلام صریح اراده: در ماده 284 قانون مدنی از اعلام صریح اراده به‌عنوان شرط دیگری برای اقاله قرارداد نام برده شده است. بر اساس مفاد این ماده طرفین معامله‌ای که قصد اقاله کردن آن را دارند باید اراده خود را با بیان یک لفظ یا انجام یک کار به‌طور کاملاً صریح و شفاف نشان دهند. توجه داشته باشید همین که نشان دهند قصد برهم زدن معامله را دارند، برای صحیح و قانونی بودن اقاله کفایت می‌کند.
  • مشخص و معلوم بودن موضوع اقاله: با نگاهی با ماده 285 قانون مدنی متوجه می‌شوید که قانون‌گذار دست طرفین را باز گذاشته تا تمام معامله یا فقط قسمتی از آن را اقاله کنند؛ به همین دلیل یکی از شرایط اقاله قرارداد مشخص کردن دقیق موضوع اقاله توسط معامله‌کنندگان است.
توصیه می شود این مقاله را نیز مطالعه کنید

2 اثر مهم اقاله قرارداد

موسسه حقوقی بان یکی از موسسات پیشرو در زمینه باتجربه در انواع فسخ قرارداد می باشد.
موسسه حقوقی بان یکی از موسسات پیشرو در زمینه باتجربه در انواع فسخ قرارداد می باشد.

به استناد قانون مدنی، اقاله کردن یک قرارداد حقوقی 2 اثر مهم زیر را به همراه دارد:

  • بهم خوردن قرارداد: رضایت طرفین باعث بهم خوردن معامله و منتفی شدن موضوع آن می‌شود.
  • بازگشت عوضین قراردادی: اگر قراردادی به دلیل اقاله یا تفاسخ بهم بخورد، آنچه که طرفین در ازای انجام معامله با یکدیگر رد و بدل کرده‌اند باید به صاحب اولیه آن بازگردانده شود. اگر عین آن عوض موجود نباشد، مثل یا قیمت باید به طرف مقابل داده شود. بگذارید این طور بگوییم بعد از اقاله اولاً مال مورد معامله به مالک اولیه آن بر می‌گردد، ثانیاً مالک باید وجه یا پولی را که در ازای مالش دریافت کرده بود به پرداخت‌کننده پس بدهد. در این میان گاهی ممکن است در هنگام اقاله، مال مورد معامله از بین رفته باشد که در این صورت باید بگوییم تلف شدن مورد معامله مانع اقاله کردن آن قرارداد و معامله نخواهد بود. در چنین شرایطی کسی که مال در دست او تلف شده با توجه به مثلی یا قیمی بودن باید مثل یا قیمت مال را بپردازد و جایگزین کند.
توصیه می شوداین مقاله را نیز مطالعه کنید

سخن آخر

اگرچه اقاله یک روش فوق‌العاده کار‌ راه‌انداز برای بهم زدن انواع قراردادهای کاری، مالی، قرارداد پیمانکاری و غیره است؛ اما باید بدانید بر اساس قوانین ما امکان اقاله کردن یک سری عقود خاص مانند عقد نکاح، عقد وقف و غیره وجود ندارد. بنابراین مبادا تصور کنید مثلاً یک زن و شوهر هر زمانی که دلشان خواست با توافق دو طرفه می‌توانند ازدواج خود را بهم بزنند و بگویند ما دیگر زن و شوهر نیستیم!

در واقع اقاله را می‌توان تدبیر قانون‌گذار برای حل بسیاری از مشکلات و دعاوی ناشی از قراردادها دانست. به این ترتیب طرفین اکثر قراردادهای حقوقی کافی است با هم توافق کرده و قرارداد موردنظر را از طریق اقاله به طور کلی متوقف کنند. البته در اقاله قرارداد بسته به اینکه قرارداد اجرا شده یا نشده باشد با دو حالت سر و کار خواهید داشت. در حالت اول، قرارداد اصلاً اجرایی نشده و اقاله باعث انحلال کامل معامله می شود. در حالت دوم اما تعهد به طور کامل اجرا شده یا این که تملیک صورت گرفته است، در این صورت اقاله قرارداد موردنظر باعث از بین بردن آثار به جا مانده از آن معامله خواهد شد.

سوالات متداول

منظور از اقاله قرارداد چیست؟

اقاله یعنی هر دو طرف یک عقد یا قرارداد برای بهم زدن آن با هم تراضی و توافق کنند.

شرایط اقاله قرارداد چیست؟

رضایت هر دو طرف، اهلیت داشتن، اعلام اراده مبنی بر اقاله، مشخص و معلوم بودن موضوع اقاله.

اقاله قرارداد چه آثاری دارد؟

اقاله باعث از بین رفتن اثر اجرایی قرارداد در آینده می‌شود. به اضافه این که عوضین معامله باید به صاحب اولیه آن برگردانده شود.

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *